De biografie van Carl Giskes leem bouw

De zachte glans van schelpen en zand; kleuren die we nog nooit gezien hebben.

 

Carl Giskes heeft een nieuwe mode in natuurlijke leemfinish pleisters ontdekt, die hem op slag beroemd maakt. De bescheiden, lange man uit Amsterdam, Carl Giskes, oorspronkelijk uit Krefeld, Duitsland (1949), bewaart het geheim van de meest opwindende muurpleister die ooit heeft bestaan. Zijn ‘Tierrafino’ is een organische, milieuvriendelijke en de gezondheid bevorderende leemfinish. ‘Tierrafino’ is kleur en stuuk in één en ‘Tierrafino’ geeft een onbegrensd palet aan tinten en nuances.

 

 

‘Tierrafino’ biedt designers en architecten natuurlijke kleurnuances, die tot nu toe onbekend waren. Het meest uitzonderlijke van ‘Tierrafino’ is het enorme kleurenpalet dat je ermee kunt maken. ‘Tierrafino’ bestaat in zes standaard kleuren, die onderling mengen tot elke gewenste pasteltint. Ons Europese spraakgebruik kent 25 woorden voor kleuren. Er bestaan in totaal 600 namen voor verschillende tinten, maar met Tierrafino zijn nog veel meer kleurvariaties te bereiken. Diffuse tinten, aan duizenden jaren oude aardlagen ontlokt, die nooit eerder op onze muuroppervlakken zijn gezien. Het oog beleeft een nieuwe ervaring.

 

Met haar ijzeroxide-achtige roden, haar okertonen, haar gradaties van groen naar antraciet en haar talrijke witten stijgt ‘Tierrafino’ in kleurvariaties ver uit boven andere kleurgevers, zonder ooit pigmenten toe te voegen. Het gaat steeds om mengingen van de aardekleuren zelf, die altijd natuurlijk zijn en het oog daardoor op een prettige manier aanspreken. Daarbij komt dat de dekkende kleur de zachte glans heeft van zand en schelpen, en de frisheid verspreidt van een vroege lente.

 

Carl Giskes, initiatiefnemer van Leembouw Nederland, en uitvinder van ‘Tierrafino’, heeft zijn product - ‘Tierrafino’ leemfinish, kleur en stuuk in één - met groot succes voorgesteld op de bouwbeurzen van Europa en heeft in de hele wereld klanten gevonden. De grondstoffen voor ‘Tierrafino’ worden uit de diepe aardlagen van Europese klei- en zandgroeven gewonnen. ‘Tierrafino’ bevat geen enkele chemische toevoeging. Taaie hechtcapaciteit, duurzaamheid en kleurechtheid zijn natuurlijke eigenschappen van ‘Tierrafino’, dat wat sterkte betreft te vergelijken is met kalkmortelstuuk.

 

De zes standaardkleuren voor ‘Tierrafino’ zijn: Delphi-wit, Romeins oker, Djenné-rood, Nassau-oranje, Iquitos-groen en Gomera-grijs. Door 70% Delphi-wit te mengen met 15% Romeins oker en 15% Djenné-rood ontstaat een perzikkleur. De ecologisch verantwoorde leemfinish is ontwikkeld voor binnen en buiten in dezelfde zes standaardkleuren. Alle kleuren complementeren elkaar en kunnen gemengd worden tot elke kleurnuance. De gewenste tint kan gerealiseerd worden door meer of minder Delphi-wit aan de andere kleuren toe te voegen. Voor bijzondere effecten kan parelmoer worden toegevoegd, wat een betoverende glans geeft. Toevoeging van stro aan de ‘Tierrafino’ geeft een levendig natuureffect.

 

Belangrijk is dat ‘Tierrafino’ van leem een licht en delicaat bouwmateriaal heeft gemaakt. Leembouw Nederland heeft intussen projecten voor verschillende directoraten van de Rijksgebouwendienst en vele andere utiliteitsgebouwen, in totaal 22 in Nederland, voorzien van leemstuc en Tierrafino leemfinish. Zulke wanden geven een onovertroffen leefatmosfeer. Ze ademen. Je krijgt weer zuurstof, ook binnen. Er zweven negatieve ionen in de ruimte en je voelt een tinteling in de lucht als in de lente. Die frisheid komt uit het leem, dat negatieve ionen in de ruimte brengt en daarmee zuurstof vrijmaakt. Daarom wordt gezegd dat leemwanden rust uitstralen. Ze zuiveren de lucht en verversen onze energie. ‘Blauw bloed’ betekent dat je veel zuurstof in je bloed hebt. Zuurstof ontspant en ontspanning maakt een mens edel. Edelmoedigheid, zuurstof in je bloed en het zuurstofgehalte van de ruimte waarin je dagelijks verkeert, hebben alles met elkaar te maken. Dat maakt leem bouw zo waardevol.

 

‘Tierrafino’ kan men afnemen met een vochtige spons en direct daarna met een droge stoffer afvegen. De wand is dan gereinigd en als nieuw. ‘Tierrafino’ is een stille revolutie die het bouwen met leem heeft getransformeerd. De subtiele kleuren van ‘Tierrafino’ hebben duidelijk hun positieve psychologische uitwerking.

 

Carl Giskes experimenteerde in de zomer van 1989 met het mixen van zand en klei voor het maken van decoraties in het nieuw geleemde huis van Willem de Ridder in de buurt van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Toevallig kwam in die tijd de beroemde componist/kunstenaar John Cage enige malen op bezoek en ‘Tierrafino’ is misschien ontstaan onder invloed van de mooie glimlach van deze ‘oude meester’, die toen bijna tachtig was. In ieder geval realiseerde Carl Giskes zich dat hij iets perfects had gevonden. Inmiddels weten we dat hij die zomer nieuw leven gegeven heeft aan het oeroude bouwmateriaal leem.

 

Afrika is het continent dat ‘globetrotter’ Carl Giskes omcirkeld heeft tijdens zijn zevenjarige voettocht eerst langs de oostzijde van Afrika, van Tunis naar Zuid-Afrika en daarna langs de westzijde terug van Zuid-Afrika tot Marokko. In die periode van zijn jonge leven heeft hij de dag-tot-dag schoonheid van bouwen met leem aan den lijve ervaren. Hij was in opperste bewondering toen hij op een dag oog in oog stond met de overweldigende stad Djenné, bekend als ‘s werelds mooiste stad, die helemaal gebouwd is van leem. Carl Giskes was 21 jaar toen hij Djenné zag en had een opleiding tot graveur en een opleiding sierbestrating achter de rug. Vanzelfsprekend werd de jonge handwerker bewonderaar van de Egyptische leemarchitect Hassan Fathy, die bepleitte: ‘Geef ons de moed om scholen te bouwen die de vrede van de heilige aarde uitstralen.’

 

Het warme gevoel dat je hebt als je in klei leeft, in de zogenaamde ‘Derde Wereld’, ervaar je in het Westen niet,’ zegt Carl Giskes. Hij heeft echt geleefd met de primitieve mensen in de rijke warmte van hun leemhuizen. Klei of leem ademt dertig keer zoveel zuurstof uit als bakstenen en honderd keer zoveel als beton. De hoeveelheid silicium in klei of leem is dezelfde als de hoeveelheid silicium in het menselijke lichaam. Hun innerlijke elektriciteit is dezelfde. Klei bestaat uit 50% zuurstof, 40% silicium, 10% mineralen, sporenelementen en enzymen. Leem neemt tot dertig maal meer vocht op dan ‘gewoon’ stuukwerk. De koninklijke families van Europa hebben hun kastelen altijd van leem gebouwd. Met de bouw van Kasteel Quendlinburg, vlakbij Halle in Duitsland, is begonnen in de 10de eeuw. Het landgoed is intussen uitgeroepen tot ‘Europees Monument’ door de Unesco.

 

Carl Giskes vond niet alleen kunstnestor John Cage op zijn weg. Twaalf jaar eerder, in 1977, net terug van zijn 78 landen wereldreis, die hem behalve rond Afrika, naar de Amerika’s en Azië had gebracht, werkte hij een aantal jaren in de dichte nabijheid van de beroemde Duitse kunstenaar Joseph Beuys. Eerst vroeg Joseph Beuys hem een gedeelte van zijn ‘Free International University for creativity and interdisciplinary research’ te runnen op een kasteel in de Eiffel. Voor de Kassel Documenten 1982 maakte de sociale sculptuur kunstenaar Joseph Beuys zijn leerling Carl Giskes verantwoordelijk voor het vinden van 7000 basalt stenen uit vele steengroeven van Duitsland, die getransporteerd moesten worden naar Kassel. Elke basaltsteen woog 450 kilo. Hij moest ze in een driehoekige berg laten storten voor het Friediricianum in Kassel en jonge werkers leren hoe een basaltsteen geplaatst moest worden naast elk van de 7000 eiken die rond Kassel werden geplant die zomer. De basaltstenen maakten van iedere geplante boom een herkenbare Beuys-sculptuur. Het jaar daarop boorde Carl Giskes grote ronde gaten in 160 basaltstenen en een even groot gat in de muur van het Düsseldorfse museum dat dit indrukwekkende project ‘The end of het 20th century’ van Joseph Beuys exposeerde.

 

In Kassel ontmoette Carl Giskes leembouw architect Ir. Klaus Johannes Eckert, bewonderaar en student van de Egyptische architect Hassan Fathy. Eckert kwam naar de informatietent van de FIU om meer over Beuys aan de weet te komen. Het bleek dat Klaus Johannes Eckert aan de Universiteit van Kassel de eerste professor voor leembouw was. Carl Giskes had zijn leraar leembouw gevonden en bleef de volgende jaren aan zijn zijde om alles over leembouw te leren.

 

Professor Eckert en Carl Giskes waren nog steeds samen toen beiden naar Amsterdam kwamen om te helpen bij de creatie van een ‘Adobie Paviljoen’ voor ‘Art meets Science and Spirituality in a changing Economy’, panelontmoetingen waar bijvoorbeeld de Amerikaanse kunstenaar Robert Rauschenberg sprak met Dalai Lama van Tibet, de ‘implicate order’ wetenschapper David Bohm en de Russische econoom Stanislav Menshikov tijdens vijf dagen van panelbijeenkomsten.

 

Carl Giskes heeft Amsterdam daarna niet verlaten. In een brief eind jaren tachtig schrijft hij: ‘Lieve mensen, Mijn motivatie is gezonde huizen te bouwen.’ Dat heeft hij sedertdien gedaan. Intussen is het aantal leembouwprojecten dat hij heeft gerealiseerd de 500 gepasseerd. Zijn bedrijf ‘Leembouw Nederland’ is producent en distributeur van leemproducten, aannemer en geeft opleidingen in bouwen met leem. Goed opgeleide stukadoors is zijn belangrijkste reclameboodschap. Carl Giskes heeft bekendheid verworven met zijn leembouwcursussen. Zowel leken als vakmensen komen er op af. Zijn jaarlijkse cursus bij CRATerre, in het Franse Grenoble, het hol van de leeuw voor leembouw in Europa, is een gebeurtenis waar velen naartoe komen.

 

‘Een groeiend aantal architecten beseffen dat de keuze voor leem vooral een gezonde keuze is,’ zegt Carl Giskes. De pers heeft met vreugde vastgesteld dat hij ‘ het gebruik van leem tot nieuwe hoogten van elegantie en gedistingeerde schoonheid heeft gebracht. Zijn ‘Tierrafino’ heeft de doorschijnendheid van een zonovergoten strand.’ Carl Giskes weet extra glans op ‘Tierrafino’ te creëren door de stuuk af te werken met agaat steen.

 

Een 25 kg standaard zak ‘Tierrafino’ wordt gemengd met 6 liter water. Goed roeren tot de mix gelijkmatig is. Het is aan te bevelen de mortel 48 uur van tevoren te mengen.
Met een troffel opbracht in 2 tot 3 mm dikke lagen zal één 25 kg zak voldoende zijn voor 7 vierkante meter muur.
‘Tierrafino’ droogt binnen 24 uur. Om te voorkomen dat de muur gaat afgeven, moet de eenmaal droge gestuukte oppervlakte met een natte spons worden afgenomen. Daarna de muur nog eenmaal gelijkmatig afnemen met een zachte handstoffer.
Eenmaal opgebracht verandert de kleur van ‘Tierrafino’ niet en is gemakkelijk te herstellen. Om op een later tijdstip de kleur van de muur te veranderen is het voldoende ‘Tierrafino’ poeder op een natte spons te sprenkelen en de muur in te wrijven.

 

Carl Giskes heeft recent 5800 vierkante meter buiten ‘Tierrafino’ gepleisterd op torens, paviljoens en de golvende muren rond het gebied 'Expo Park Süd' en 'Gärten im Wandel' van de Expo 2000 in Hannover, Duitsland, ontworpen door de Berlijnse landschapsarchitect Kamel Louafi, oorspronkelijk uit Algerije. Carl Giskes ziet geen eind aan het werk. ‘Ik heb altijd het gebruik van leem willen moderniseren. Hiermee heb ik leem een plaats gegeven in de wereld van vandaag.’

 

© 2000 Louwrien Wijers, all rights reserved